De opstelling van een seminarzaal kiest u eerst op basis van wat de deelnemers moeten doen: luisteren, aantekeningen maken, in kleine groepen werken, aan tafel beslissen of staand kennismaken. Daarna controleert u haar op een plattegrond op schaal: toegestane capaciteit van de locatie, looproutes, zicht op het scherm. Een volle maar slecht doordachte zaal vermoeit meer dan een iets minder volle zaal waar iedereen kan zien, horen en zich verplaatsen.
In het kort
- Zes opstellingen dekken bijna elk seminar: theater, klas, cabaret, U-vorm, vergadering en receptie.
- Dezelfde zaal biedt niet in elke opstelling plaats aan evenveel mensen. De capaciteit die de locatie opgeeft, gaat altijd voor.
- De Franse veiligheidsregels beperken het aantal stoelen per rij en eisen vrije looproutes. Ze gelden voor locaties in Frankrijk; elders geldt de plaatselijke regelgeving.
- Scherm, podium, techniekpost en stopcontacten plaatst u vóór de tafels, niet erna.
- Volgen plenaire sessie en workshops elkaar in dezelfde zaal op, plan dan de tijd in om om te bouwen.
Uitgaan van het doel van elke sessie
De vraag is niet «welke opstelling is het mooist?», maar «wat moeten de deelnemers tijdens deze sessie doen?». Noteer voor elk onderdeel van het programma, nog voordat u over tafels nadenkt:
- de hoofdactiviteit: naar een spreker luisteren, schrijven, met een paar mensen overleggen, debatteren, beslissen, netwerken;
- de duur: een stoel zonder tafel is te verdragen bij een korte lezing, veel minder tijdens een hele dag;
- het hulpmiddel: geprojecteerde presentatie, bord, flipover, een spreker die rondloopt, een paneltafel op het podium;
- het werkelijke aantal deelnemers, inclusief sprekers en technisch team.
Met die vier antwoorden blijven er vaak nog maar één of twee opstellingen over.
De 6 klassieke opstellingen en hun gebruik
| Opstelling | Principe | Ideaal voor | Beperkingen |
|---|---|---|---|
| Theater | Rijen stoelen gericht op het podium, zonder tafels | Plenaire sessie, lezing, aankondiging, keynote | Geen schrijfondergrond, weinig interactie, strenge regels voor de rijen |
| Klas | Rijen smalle tafels, stoelen aan één kant, gericht op het podium | Training, lange sessie met aantekeningen of laptop | Neemt meer ruimte in dan theater, uitwisseling beperkt tot de buurman of buurvrouw |
| Cabaret | Ronde tafels waaraan alleen aan de podiumzijde wordt gezeten, in een halve cirkel | Afwisseling van presentaties en groepswerk, workshop | Veel oppervlakte per persoon, verloren plaatsen aan de kant met de rug naar het scherm |
| U-vorm | Tafels in een U die opent naar het scherm of de gespreksleider | Commissie, interactieve training, kleine groep die debatteert | Lage capaciteit, het midden van de U blijft ongebruikt, wordt snel te groot |
| Vergadering | Eén grote tafel (of een eiland van tafels) met plaatsen rondom | Directieoverleg, besluitvorming, kleine groep | Lastig boven een klein aantal personen, ongelijk zicht op het scherm |
| Receptie | Staand, verspreide statafels, weinig of geen stoelen | Ontvangst, pauze, netwerken, afsluitende avond | Niet geschikt voor lange presentaties, voorzie enkele zitplekken |
Wilt u de tafelvormen zelf vergelijken (rond, rechthoekig, U-vorm), dan vindt u de voor- en nadelen in het artikel Ronde of rechthoekige tafel? Het gaat over een bruiloft, maar de principes voor looproutes zijn dezelfde.
De cabaretopstelling
Cabaret is vaak het beste antwoord voor een seminar waarin presentaties en workshops elkaar afwisselen. De deelnemers zien het podium zonder zich om te draaien en werken daarna aan hun tafel zonder van zaal te wisselen. Wel is een ruime zaal nodig: aan elke tafel blijven bewust plaatsen leeg.
Waarom de capaciteit per opstelling verschilt
Een zaal die wordt aangeboden «voor 150 personen» ontvangt niet in elke configuratie 150 personen. Elke extra tafel neemt oppervlakte in en vraagt om doorgang eromheen. Als vuistregel, van meest naar minst compact:
- receptie (staand) en theater;
- klas;
- cabaret en vergadering;
- U-vorm.
Wees voorzichtig met «per m²»-ratio’s die u online vindt: ze verschillen van bron tot bron en houden geen rekening met pilaren, podium, techniekpost of deuren. In Frankrijk bepaalt het veiligheidsreglement voor vergaderzalen zonder voorstelling de maximale bezetting op één persoon per m² van de totale oppervlakte van de zaal (artikel L 3). Dat is een veiligheidsplafond, geen maatstaf voor comfort.
Onthoud twee principes:
- de toegestane capaciteit van de locatie gaat voor: vraag haar schriftelijk op, voor de betreffende zaal en de geplande opstelling;
- de comfortabele capaciteit ligt lager: trek de oppervlakte van podium, techniekpost, buffet, garderobe en gangpaden af.
De veiligheidsregels die u moet kennen
De onderstaande regels zijn Frans en gelden voor locaties in Frankrijk. Organiseert u elders, vraag dan de plaatselijke regels op bij de locatie of de bevoegde instantie; de principes (vrije vluchtwegen, vastgezette stoelen) zijn vaak vergelijkbaar, maar de cijfers kunnen verschillen.
Het Franse veiligheidsreglement voor inrichtingen die voor publiek openstaan (ERP) beperkt de stoelenrijen. Artikel AM 18 bepaalt:
- maximaal 16 stoelen per rij tussen twee looproutes;
- maximaal 8 stoelen per rij tussen een looproute en een wand;
- stoelen die bij gedrang niet verschuiven: of elke stoel is aan de vloer bevestigd, of de stoelen zijn per rij aan elkaar gekoppeld en elke rij is aan de uiteinden aan de vloer of de wanden bevestigd, of de rijen zijn stevig onderling verbonden tot blokken die moeilijk omver te duwen of te verplaatsen zijn.
Voor conferentie- en vergaderzalen voegt het hoofdstuk over type L eigen regels toe. Artikel L 28 staat tot 50 stoelen tussen twee looproutes toe, maar alleen onder een reeks cumulatieve voorwaarden, waaronder aan de vloer bevestigde stoelen of rijen. Artikel L 29 verbiedt losse stoelen in zalen, behalve in uitzonderingen, met name in zalen met tafels. Met andere woorden: los neergezette stoelen in theaterrijen zijn niet vanzelfsprekend. Vraag de locatie hoe haar stoelen aan elkaar worden gekoppeld.
Hetzelfde reglement eist dat schermen en podia de looproutes niet hinderen of versmallen (artikel AM 16). Het Agence culturelle Grand Est herinnert eraan dat doorgangen en uitgangen nooit mogen worden versperd of afgesloten.
Deze regels hangen af van de classificatie van de locatie: de exploitant is verantwoordelijk en kent de toegestane bezetting. Uw rol als organisator is hem een plattegrond voor te leggen die de regels respecteert en die te laten goedkeuren.
Scherm, podium, techniekpost en stopcontacten: controleren vanaf elke plaats
Plaats eerst de vaste elementen en pas daarna de deelnemers. De aanbevolen volgorde:
- De deuren en uitgangen, met de doorgangen die vrij moeten blijven.
- Het podium, bij voorkeur aan de korte zijde van de zaal, ver van de ingang, zodat laatkomers niet voor de spreker langs lopen.
- Het scherm, hoog genoeg om boven de hoofden uit te komen, zonder raam ertegenover dat de projectie overstraalt.
- De techniekpost (geluid, beeld, licht), achter in de zaal met direct zicht op het podium, buiten de gangpaden.
- Stopcontacten en kabels: zoek ze ter plaatse op. Een kabel die een gangpad kruist moet worden beschermd of, beter, verlegd.
- De deelnemers, als laatste.
Controleer daarna drie punten vanaf de minst gunstige plaatsen: de achterste rij, de uiteinden van de rijen en de plaatsen achter een pilaar. Ziet u de onderkant van het scherm? Wordt de spreker aan het zicht onttrokken door het spreekgestoelte? Komt het geluid zonder echo aan? Met een 3D-rondleiding op ooghoogte van een gast doet u deze controle vóór de grote dag.
Plenaire sessie ’s ochtends, workshops ’s middags
Veel seminars laten een plenaire sessie in theateropstelling volgen door workshops in cabaretopstelling. Er zijn drie oplossingen:
- Eén opstelling voor de hele dag: cabaret verdraagt zowel presentaties als workshops. Dat is de eenvoudigste oplossing, als de zaal groot genoeg is.
- Twee zalen: de plenaire sessie in de grote zaal, de workshops in bijzalen. Reken de verplaatsingstijd mee.
- Ombouwen tijdens een pauze: het zuinigst qua oppervlakte, maar het meest risicovol.
Wisselt u van opstelling, teken dan beide plattegronden, controleer met de locatie wie het meubilair verplaatst en waar het wordt opgeslagen, en plan de overgang tijdens de lunchpauze in plaats van de koffiepauze. Zet dit omwisselen in het draaiboek, met een verantwoordelijke en een eindtijd, zoals elk ander onderdeel van het programma.
Veelgemaakte fouten
- De zaal tot het maximum vullen. De toegestane bezetting is geen streefcijfer. Houd marge voor laatkomers, sprekers en het team.
- Gangpaden geblokkeerd door tassen en jassen. Voorzie een garderobe of een afgifteplek, anders belandt de bagage in de looproutes.
- Een achterste rij die te ver weg zit. Is de zaal diep, kies dan liever bredere rijen, binnen de regels, dan een uitgerekte zaal waar de achterkant het scherm niet meer kan lezen.
- Deelnemers in cabaretopstelling met de rug naar het scherm. Bezet de plaatsen die met de rug naar het podium staan niet.
- Een te grote U. Boven een bepaald aantal personen zien de twee armen van de U elkaar niet meer en verdwijnt de uitwisseling. Ga over op cabaret.
- Een techniekpost die op het laatste moment wordt geplaatst, waardoor een rij verdwijnt of hij in een gangpad komt te staan.
- Een plattegrond die de locatie niet heeft goedgekeurd en die pas op de ochtend zelf niet conform blijkt.
Voor het voorbereiden van het technisch bezoek aan de locatie vindt u in de checklist voor de feestlocatie de vragen die u moet stellen.
De plattegrond van uw seminar maken met Eventelio
Eventelio beheert bedrijfsevenementen (seminars, teambuilding, bedrijfsfeesten), met per evenement een ruimte die wordt gedeeld met de klant en de dienstverleners. Voor de zaalopstelling kunt u met de 2D- en 3D-plattegronden:
- de zaal tot op de centimeter tekenen (deuren, pilaren, podium, verdiepingen, buitenruimtes) of uitgaan van een locatie uit de bibliotheek;
- tafels en uitrusting plaatsen: ze worden automatisch geplaatst op basis van het aantal gasten en daarna met de hand bijgesteld;
- de zaal in 3D bezoeken op ooghoogte van een gast, overdag of in avondmodus, om zicht en looproutes te controleren;
- de plattegronden bij het pdf-dossier voegen met het draaiboek en de contactgegevens, om door te geven aan de locatie en de dienstverleners (zie wat u in een pdf-dossier zet).
Het draaiboek biedt ook ruimte voor wijzigingen van opstelling, met een tijdstip, een duur en een verantwoordelijke. Om deelnemers per team of per afdeling te verdelen, werkt de gratis tool online tafelschikking ook voor een seminar of een bedrijfsdiner. Bureaus vinden de details op de pagina evenementenbureaus en de formules op de pagina tarieven. De plattegrond blijft een voorbereidingsmiddel: of de opstelling aan de regels voldoet, laat u altijd door de locatie bevestigen.
Veelgestelde vragen
Welke opstelling kies ik voor een seminar met workshops?
Cabaret is vaak het beste compromis: iedereen ziet het podium tijdens de presentaties en werkt daarna aan zijn of haar tafel zonder van zaal te wisselen. Het vraagt meer oppervlakte dan theater.
Hoeveel stoelen mogen er per rij staan?
Het Franse artikel AM 18 bepaalt maximaal 16 stoelen tussen twee looproutes en 8 tussen een looproute en een wand, met vastgezette of onderling gekoppelde stoelen. Sommige conferentiezalen mogen onder strikte voorwaarden verder gaan. Controleer dit bij de locatie en, buiten Frankrijk, de plaatselijke regels.
Hoe weet ik de werkelijke capaciteit van een zaal?
Vraag de locatie schriftelijk om de toegestane bezetting voor de zaal en de geplande opstelling. Trek daarna de oppervlakte van podium, techniekpost, buffet en gangpaden af om een comfortabele capaciteit te schatten.
Kan ik gedurende de dag van opstelling wisselen?
Ja, mits u beide plattegronden tekent, weet wie het meubilair verplaatst en waar het wordt opgeslagen, en het omwisselen plant tijdens een voldoende lange pauze die in het draaiboek staat.